بغداديان را شكست دادند . محمد ايسن قتلغ و مسافرانيان « 1 » - كه يادگار سلطان ابو سعيد بودند - به قتل رسيدند . ملك اشرف را امير شيخ حسن كوچك از عقب امير شيخ حسن بزرگ و جهان تيمور خان « 2 » [ 425 الف ] فرستاد . او جمعى كثير از گريختگان را به قتل آورده بازگشت . امير شيخ حسن كوچك به تبريز آمده امير سيورغان و ملك اشرف را به حكومت عراق عجم نامزد كرد ؛ و امير پير حسين را به واسطهء مردانگى كه كرده بود ، نوازش بسيار كرده ديگر باره حكومت فارس را به او داد . و امير شيخ حسن بزرگ چون ديد كه از جهان تيمور كارى برنمىآيد ، او را از سلطنت خلع كرده به تدبير كار خود مشغول شد . « 3 » و امير پير حسين چوپانى با لشكر فراوان و يرليغ حكومت متوجه فارس شد . و چون در يرليغ حكومت وى نام حكومت فارس و يزد و كرمان مذكور بود ، بنابراين ايلچى [ ى ] نزد امير مبارز الدين محمد مظفر به جانب يزد فرستاد . و چون مورخان شرح ابتداى دولت آل مظفر را در اين مقام نوشته‌اند و فى الواقع جاى مناسب همين است ، تتبع ايشان نموده ، از احوال ايشان آنچه معلوم شد به قلم درآمد . جد اعلاى امير مبارز الدين محمد مظفر ، [ غياث الدين ] حاجى [ خراسانى ] نام داشت . وطنش ولايت خواف « 4 » بود و در زمان فترات مغول جلاى وطن كرده به يزد رفت . وى به خلقت از مردم مستوى الخلقة عظيم‌تر بود ؛ چنانچه در يزد موزه‌اى كه پاى او را گنجايش داشته باشد پيدا نمىشد ؛ و شمشيرى كه بر ميان مىبست به وزن سه من و نيم وزن داشت ؛ و سه پسر داشت : منصور و محمد و ابابكر . ابابكر و محمد ملازمت اتابك يزد كه علا الدوله نام داشت اختيار كردند . محمد به اجل طبيعى در نوكرى علا الدوله درگذشت . او را نسل نبود . ابو بكر را اتابك مذكور به وقت توجه هلاگو خان به بغداد به كمك هلاگو خان فرستاده بود . و او بعد از فتح بغداد به حكم هلاگو خان به بعضى از ولايات شام مىرفت . در راه بر دست اعراب خفاجه به قتل رسيد . و منصور كه همواره همراه پدر مىبود ، بعد از فوت پدر در خطهء ميبد ساكن شد . او را سه پسر بود : محمد و

--> ( 1 ) . م ، ش : مسافرينان . ( 2 ) . اين جهان تيمور خان ابتدا به عز الدين موسوم بود . ( 3 ) . شيخ حسن بزرگ پس از عزل جهان تيمور ، خود پادشاهى مستقل شد و شالودهء دودمان جلايرى را پى افكند . دودمان جلايرى به نام جد بزرگ اين دودمان كه ايلگا ( ايلكا ) نويان يكى از سرداران هلاگو خان بود ، ايلكانى نيز خوانده مىشود . عزل جهان تيمور در حقيقت فروپاشى نهايى دولت ايلخانى است . رقيب او اگرچه قدرت ظاهرى خود را يكى دو سال ديگر حفظ كرد و پس از مرگ حامى خود ، شيخ حسن كوچك به دست زوجه‌اش ، زنده بود ، ولى او نيز به دست برادر حسن كوچك به قتل رسيد و مانند جهان تيمور در تاريكى و گمنامى فرو رفت . - تاريخ ايران كمبريج ، ترجمه انوشه ، ج 5 ، ص 389 . ( 4 ) . شهر بزرگى از اعمال و توابع نيشابور ، در نزديكى بوشنج .